Vestfjarðaleiðin
Skemmtiferðaskip
Inngangur
Móttaka skemmtiferðaskipa hefur vaxið á Vestfjörðum á síðustu árum og orðið sífellt mikilvægari hluti af ferðaþjónustu svæðisins. Árið 2025 voru alls 269 skipakomur á Vestfjörðum, þar af 223 í Ísafjarðarbæ, en færri komur í öðrum sveitarfélögum. Þessi þróun skapar bæði tækifæri og áskoranir fyrir samfélög, innviði og áfangastaðinn í heild.
Skemmtiferðaskip geta haft jákvæð áhrif á atvinnulíf og þjónustu á svæðinu, en hún krefst einnig markvissrar stýringar til að tryggja að álag á náttúru, innviði og samfélög sé innan viðráðanlegra marka. Á Vestfjörðum eru aðstæður fjölbreyttar milli hafna og sveitarfélaga, sem undirstrikar mikilvægi samræmdrar nálgunar við móttöku skipa.
Verkefnið snýr því að því að móta sameiginlega stefnu fyrir Vestfirði um móttöku og stjórnun skemmtiferðaskipa, með áherslu á jafnvægi milli ferðaþjónustu, náttúruverndar og samfélagslegra áhrifa.
Markmið
Markmið verkefnisins er að móta sameiginlega og skýra stefnu um móttöku skemmtiferðaskipa á Vestfjörðum.
Verkefnið miðar að því að:
- samræma nálgun sveitarfélaga og hafna gagnvart skemmtiferðaskipum
- tryggja að móttaka skipa taki mið af getu svæða og innviða
- stuðla að dreifingu gesta milli staða og innan svæða
- auka virði hverrar skipakomur fremur en að leggja áherslu á fjölgun þeirra
- tryggja sátt við samfélög og náttúru svæðisins
Með sameiginlegri stefnu verður auðveldara að samræma ákvarðanir um móttöku skipa og skapa fyrirsjáanlegan ramma fyrir þróun skemmtiferðaskipaferðaþjónustu á Vestfjörðum.
Nálgun og framkvæmd
Verkefnið felur í sér stefnumótun og samhæfingu milli sveitarfélaga, hafna og annarra hagaðila sem koma að móttöku skemmtiferðaskipa á Vestfjörðum.
Í verkefninu verður unnið að því að greina stöðu skemmtiferðaskipa á svæðinu, meta áhrif þeirra á innviði og samfélög og móta sameiginleg viðmið um móttöku skipa. Sérstök áhersla verður lögð á að skoða dreifingu skipakoma milli hafna, tímasetningar komna og tengingu skemmtiferðaskipa við upplifanir og þjónustu í landi.
Hluti af verkefninu er einnig að skoða landtöku farþega utan hafna og hvernig best sé að setja skýr viðmið um slíka starfsemi með tilliti til öryggis, náttúruverndar og álags á viðkvæm svæði.
Verkefnið leggur jafnframt áherslu á að auka virði hverrar skipakomur með því að tengja farþega betur við upplifanir í landi, svo sem leiðsögn, menningu, útivist og staðbundna þjónustu. Með því er hægt að styrkja tengingu skemmtiferðaskipaferðaþjónustu við samfélög Vestfjarða og auka verðmætasköpun á svæðinu.
Samstarf og hlutverk
Móttaka skemmtiferðaskipa byggir á samstarfi sveitarfélaga, hafna, ferðaþjónustuaðila og Vestfjarðastofu.
Hafnir og sveitarfélög bera ábyrgð á skipulagi og móttöku skipa innan sinna marka og gegna lykilhlutverki í ákvarðanatöku um fjölda skipa, tímasetningar og aðstöðu fyrir farþega. Ferðaþjónustuaðilar sjá um afþreyingu og þjónustu í landi og gegna mikilvægu hlutverki í því að skapa gæði upplifunar fyrir gesti sem koma með skipum.
Vestfjarðastofa vinnur að samhæfingu verkefnisins á svæðisvísu, stuðlar að upplýsingamiðlun og samráði milli hagaðila og tengir verkefnið við aðra þætti áfangastaðaþróunar á Vestfjörðum.
Tengsl við stefnumótun
Verkefnið tekur mið af svæðisskipulagi Vestfjarða þar sem lögð er áhersla á að móta skýra stefnu um móttöku skemmtiferðaskipa og setja viðmið um landtöku farþega utan hafna. Þar er jafnframt lögð áhersla á að ferðaþjónusta byggi á gæðum, dreifingu gesta og virðingu fyrir náttúru og samfélagi.
Verkefnið styður einnig við markmið Sóknaráætlunar Vestfjarða um sjálfbæra atvinnuþróun og aukna verðmætasköpun í ferðaþjónustu. Jafnframt fellur það að Ferðamálastefnu ríkisins til 2030 þar sem lögð er áhersla á ábyrga stjórnun áfangastaða, samhæfða stefnumótun og jafnvægi milli nýtingar og verndar.
Með sameiginlegri stefnu um skemmtiferðaskip verður hægt að þróa þessa grein ferðaþjónustunnar á Vestfjörðum á ábyrgan og sjálfbæran hátt til framtíðar.
